Trump želi postaviti spornu statuu Kolumba u Bijeloj kući ili u njenoj blizini
Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Trump poduzima korake kako bi u Bijeloj kući ili njenoj neposrednoj blizini bila postavljena replika statue istraživača Kristofora Kolumba (Christopher Columbus), koji je 1492. godine stigao do Amerike. Originalna statua bačena je u luku Baltimorea tokom protesta protiv institucionalnog rasizma u vrijeme Trumpovog prvog mandata.
Izvor fotografije: The Washington Post
John Pica, lobista iz savezne države Maryland i predsjednik Ujedinjenih italijansko-američkih organizacija, izjavio je da njegova grupa posjeduje statuu i da je pristala da je pozajmi saveznoj vladi radi postavljanja.
Dogovor s italijansko-američkom organizacijom
Pica je za agenciju Associated Press rekao da ga je prošle godine, oko 13. oktobra – Dana Kolumba koji se obilježava u SAD-u – kontaktirao posrednik koji je naveo da Bijela kuća traži statuu tog moreplovca i kraljevskog istraživača. Prema njegovim riječima, organizacija je jednoglasno odlučila da statuu pošalje Bijeloj kući, a ugovor o pozajmici potpisan je u srijedu.
Vrijeme postavljanja statue još uvijek nije precizirano, ali je, kako je naveo Pica, „moguće već u roku od dvije sedmice“.
Potvrda i reakcija Bijele kuće
Plan Bijele kuće potvrdio je i zastupnik u Skupštini savezne države Maryland Nino Mangione, republikanac koji je sarađivao s italijansko-američkom grupom kako bi se pronašao novi dom za statuu nakon što je izvučena iz luke. O tome je prvi izvijestio list Washington Post.
Bijela kuća odbila je komentarisati plan za Associated Press, ali je potvrdila Trumpovu naklonost prema Kolumbu. Stav prema ovom historijskom liku mijenjao se tokom godina, jer su historičari i edukatori ukazivali na činjenicu da su Evropljani i njihovi potomci zlostavljali američke starosjedioce i porobljene Afrikance u procesu izgradnje „Novog svijeta“.
Kolumbo kao heroj u Trumpovoj interpretaciji historije
„U ovoj Bijeloj kući, Kristofor Kolumbo je heroj“, izjavio je Trumpov portparol, naglašavajući da će „predsjednik Trump nastaviti da ga poštuje kao takvog“.
Za Picu i njegovu organizaciju, postavljanje statue u Washingtonu predstavljalo bi slavljenje slavnog Italijana koji ima kultni status među Amerikancima italijanskog porijekla. Za Trumpa bi to bio još jedan potez u nastojanju da se preoblikuje narativ o historiji SAD-a uoči obilježavanja 250. godišnjice potpisivanja Deklaracije o nezavisnosti.
Sporna historijska uloga
Trump podržava tradicionalni pogled na Kolumba kao vođu ekspedicije iz 1492. godine, koji je plovio u službi katoličkih monarha Španije – kraljice Isabelle I od Castile i kralja Ferdinanda II od Aragona. Na putu ka Indiji, nesvjesno je stigao do kontinenta nepoznatog Evropi, što se smatra nezvaničnim početkom evropske kolonizacije Amerike i razvoja savremenog svjetskog ekonomskog i političkog poretka.
Međutim, posljednjih godina Kolumbo se sve češće navodi kao simbol zapadnoevropskog osvajanja „Novog svijeta“ silom, eksploatacije njegovih resursa i gotovo potpunog istrebljenja starosjedilačkog stanovništva.
Statua srušena tokom protesta 2020. godine
Statua koja se sada planira postaviti u Washington replika je one koju su demonstranti srušili 4. jula 2020. godine i bacili u luku Baltimorea, u jeku protesta izazvanih smrću Afroamerikanca Georgea Floyda tokom policijskog privođenja. Bila je to jedna od brojnih statua Kolumba koje su tada uništavane, jer su demonstranti tvrdili da on simbolizira genocid i eksploataciju starosjedilačkog stanovništva Amerike.
Zastupnik Mangione izjavio je da je vajar Will Hemsley za izradu kopije koristio dijelove oštećene originalne statue, postavljene u Baltimoreu za vrijeme mandata predsjednika Ronalda Reagana, te da je na taj način „restaurirao i izgradio lijepu, potpuno novu statuu“.
Dan Kolumba i Dan starosjedilaca
Posljednjih godina pojedinci, institucije i vladine organizacije u SAD-u zamijenili su Dan Kolumba Danom starosjedilaca, koji je predsjednik Joe Biden prvi put zvanično obilježio proglasom 2021. godine.
Pica je naglasio da njegova grupa statuu samo pozajmljuje te da bi je povukla ukoliko neka buduća američka administracija odluči da je ukloni.
Trumpova borba protiv „prepisivanja historije“
Trump odbacuje promjenu historijske ocjene Kolumba, tvrdeći da je riječ o djelu „ljevičarskih piromana“ koji, kako kaže, „iskrivljuju historiju i kolektivno sjećanje Amerikanaca“.
„Vraćam Dan Kolumba iz pepela“, izjavio je Trump u aprilu prošle godine. Ponavljajući retoriku iz predsjedničke kampanje 2024. godine, naveo je da su „demokrate učinile sve što je moguće da unište Kristofora Kolumba, njegov ugled i sve Italijane koji ga toliko vole“.
U oktobru prošle godine Trump je izdao proglas povodom Dana Kolumba, ignorišući Dan starosjedilaca, te Kolumba opisao kao „prvobitnog američkog heroja, giganta zapadne civilizacije i jednog od najhrabrijih ljudi i najvećih vizionara koji su ikada hodali Zemljom“.
Širi politički kontekst
Ova počast odražava Trumpov širi pogled na historiju. Prošlog proljeća potpisao je izvršnu naredbu pod nazivom „Vraćanje istine i zdravog razuma američkoj historiji“, kojom je osudio, kako je naveo, „koncentrisane i rasprostranjene napore da se ponovo piše historija naše zemlje“, predstavljajući SAD kao „inherentno rasističku, seksističku, represivnu ili na drugi način nepopravljivo manjkavu“.
Od izdavanja te naredbe, američka administracija zahtijeva sveobuhvatnu reviziju postavki u svim muzejima Smithsonian instituta, te je podstakla institucije izvršne vlasti, kao i državne i lokalne vlasti – posebno koledže, univerzitete i škole koje primaju federalna sredstva – da povuku inicijative za uvažavanje društvene raznolikosti, koje su bile dio politike prethodne administracije.
federalna.ba/Beta