Otvoreno pismo kritike Berlinskom filmskom festivalu zbog „šutnje" o Gazi: „Zatečeni smo"

Javier Bardem, Tilda Swinton i Adam McKay su među 81 osobom koja potpisuje otvoreno pismo kritikujući Berlinski filmski festival zbog „šutnje“ o Gazi: „Zatečeni smo“. 

Jasna kritika za Berlinksi filmski festival

Više od 80 sadašnjih i bivših učesnika Berlinalea potpisalo je otvoreno pismo festivalu u kojem osuđuju ono što tvrde da je “šutnja” festivala kada je riječ o sukobu u Gazi, kao i “cenzura” umjetnika koji su se javno oglašavali.

Među potpisnicima su glumci Tilda Swinton, Javier Bardem, Angeliki Papoulia, Saleh Bakri, Tatiana Maslany, Peter Mullan i Tobias Menzies, kao i režiseri Mike Leigh, Lukas Dhont, Nan Goldin, Miguel Gomes, Adam McKay i Avi Mograbi. U pismu se navodi da oni “očekuju da institucije u našoj industriji odbace saučesništvo u strašnom nasilju koje se i dalje sprovodi nad Palestincima”- piše Variety.

Politika ipak u fokusu Berlinalea

Pismo Berlinaleu je poslano u vrijeme kada je politika neodvojiv dio ove smotre, posebno nakon komentara predsjednika žirija Wima Wendersa na konferenciji za novinare povodom otvaranja festivala. Kada su ga upitali o Gazi i podršci koju je njemačka vlada – koja finansira veliki dio festivala – pružila Izraelu, rekao je da “bi se trebali držati podalje od politike” i tvrdio da je filmska umjetnost “suprotna politici”.

Kontroverza koja je uslijedila navela je direktoricu festivala Triciju Tuttle da izda izjavu u kojoj je rekla: “Ne treba očekivati od umjetnika da komentarišu sve šire debate o prethodnim ili trenutnim praksama festivala nad kojima nemaju kontrolu.”

Neslaganje s Wendersovim stavovima

U otvorenom pismu potpisnici ističu da se “odlučno ne slažu” sa Wendersovim stavom o filmu i politici. “Ne možete odvojiti jedno od drugog,” navode, dodajući da se “plima mijenja u međunarodnom filmskom svijetu,” pozivajući se na odbijanje više od 5.000 filmskih radnika, uključujući nekoliko velikih imena Hollywooda, da rade sa “saučesničkim izraelskim filmskim kompanijama i institucijama.”

Pismo podsjeća da je Berlinale u prošlosti davao “jasne izjave” o “zločinima” počinjenim protiv ljudi u Iranu i Ukrajini.

Poziv na moralnu odgovornost

“Pozivamo Berlinale da ispuni svoju moralnu dužnost i jasno izrazi protivljenje genocidu Izraela, zločinima protiv čovječnosti i ratnim zločinima nad Palestincima, te da potpuno prekine svoje učešće u zaštiti Izraela od kritike i zahtjeva za odgovornošću,” zaključuje pismo.

Otvoreno pismo Berlinaleu — 17. februar 2026.

“Pišemo kao filmski radnici, svi mi bivši i sadašnji učesnici Berlinalea, koji očekujemo da institucije u našoj industriji odbace saučesništvo u strašnom nasilju koje se i dalje sprovodi nad Palestincima. Zgroženi smo zbog uloge Berlinalea u cenzuri umjetnika koji se protive kontinuiranom genocidu nad Palestincima u Gazi i ključne uloge njemačke države u tome. Kako je Palestinski filmski institut naveo, festival je ‘policijski nadzirao filmske stvaraoce uz kontinuiranu saradnju sa Federalnom policijom na njihovim istragama.’”

Reakcije filmskih stvaralaca

Prošle godine, filmski stvaraoci koji su s pozornice Berlinalea govorili o životu i slobodi Palestinaca prijavili su da su bili agresivno opomenuti od strane programskog menadžmenta festivala. Jedan filmski autor bio je navodno istraživan od strane policije, dok je rukovodstvo Berlinalea pogrešno impliciralo da je govor autora – temeljen na međunarodnom pravu i solidarnosti – bio “diskriminatoran”.

“Postojala je atmosfera paranoje, osjećaj nezaštićenosti i progonstva, što nikada ranije nisam osjetio na filmskom festivalu,” rekao je jedan filmski radnik za organizaciju Film Workers for Palestine.

Potpisnici odbacuju ovu institucionalnu represiju i anti-palestinski rasizam.

Kritika Wendersove izjave

Potpisnici se “odlučno ne slažu” sa izjavom predsjednika žirija Berlinalea Wima Wendersa da je filmska umjetnost “suprotna politici.” Naglašavaju da njemački državno-finansirani Berlinale pomaže u praksi ono što je Irene Khan, specijalna izvjestiteljica UN-a za slobodu izražavanja i mišljenja, nedavno osudila kao zloupotrebu njemačkog zakonodavstva “za ograničavanje zalaganja za prava Palestinaca, zastrašivanje javnog učestvovanja i sužavanje diskursa u akademiji i umjetnosti.”

Promjena u filmskom svijetu

Mnogi međunarodni filmski festivali podržali su kulturni bojkot protiv aparthejdskog Izraela, uključujući Međunarodni festival dokumentarnog filma u Amsterdamu, najveći na svijetu, BlackStar Film Festival u SAD-u i Film Fest Gent u Belgiji. Više od 5.000 filmskih radnika, uključujući vodeće holivudske i međunarodne ličnosti, također je odbilo raditi sa saučesničkim izraelskim filmskim kompanijama i institucijama.

Zahtjevi potpisnika

Potpisnici ističu da Berlinale još uvijek nije ispunio zahtjeve svoje zajednice da izda izjavu koja: potvrđuje pravo Palestinaca na život, dostojanstvo i slobodu, osuđuje tekući izraelski genocid nad Palestincima te obavezuje se da će poštovati pravo umjetnika da slobodno izražavaju mišljenje u podršci palestinskim ljudskim pravima.

“To je najmanje što festival može – i treba – učiniti,” navodi se u pismu.

federalna.ba