Odgođeno izvršenje zabrane Agenciji za zaštitu ličnih podataka – spriječen kolaps privrednog sistema

Prilog: Amra Ličina

Sud Bosne i Hercegovine odgodio je izvršenje zabrane Agenciji za zaštitu ličnih podataka, čime je IDDEEA-i omogućeno da nastavi s izdavanjem državnog elektronskog potpisa. Time je spriječen potpuni kolaps privrednog sistema kao i blokada milijardi maraka.

Naime, politički predstavnici iz Republike Srpske, predvođeni

SNSD-om, već dugo vremena osporavaju pravo Agenciji za zaštitu ličnih podataka Bosne i Hercegovine da vodi proces digitalne identifikacije građana. Tvrdili su da IDDEEA krši zakone i pokušava kreirati, kako su naveli, „digitalni MUP na nivou Bosne i Hercegovine“. Kada je rješenje o zabrani izdato, privreda se našla pred kolapsom, jer su privrednici preko noći izgubili mogućnost elektronske uplate PDV-a. Državni ministar prometa i komunikacija Edin Forto tada je oštro reagovao, poručivši da je riječ o direktnom političkom udaru:

„Postoji jedna fraza koja pali sve alarme kada se pomene, a to je fraza prenos nadležnosti. Tako, kad neko kaže, ovo vam je prenos nadležnosti, svi se smrznu i ne smiju ništa to da dotaknu. Da ne bi slučajno sa entiteta prenijeli neku nadležnost na državu Bosnu i Hercegovine, tačnije na državni nivou. Međutim, nisam primijetio da se tako ponašaju i kad se dešava suprotna stvar. U ovom trenutku, nezakonitim djelovanjem Agencije za zaštitu ličnih podataka i direktora njihovog, koji u tehničkom mandatu izvršava političke naloge, pokušava se diskreditovati Agencija na državnom nivou, koja u skladu sa zakonom izdaje certifikate za elektronsko potpisivanje.“

Da je situacija bila alarmantna, potvrđuje i direktor IDDEEA-e Almir Badnjević, koji je odmah najavio sudske bitke i krivične prijave, upozoravajući da bi trajna zabrana blokirala milijarde maraka u privrednom sistemu:

„Zakon o elektronskom potpisu je donesen 2006. godine. Zakon o Agenciji IDDEE-a je donesen 2008. godine, dakle dvije godine nakon toga. Član 8, stav 6, zakona o Agenciji kaže, citiraću: 'Agencija je nadležna za digitalno potpisivanje u oblasti identifikacionih dokumenata, odnosno zadužena je za elektronske certifikate i elektronske potpise vezano za identifikacione dokumente u skladu sa zakonom koji regulira elektronski potpis.“

Ipak, rješenje je stiglo s pravosudnog nivoa. Sud Bosne i Hercegovine presjekao je ovu trakavicu i donio privremenu mjeru – rješenje o zabrani se odgađa do konačne presude. U zvaničnom obrazloženju, državni Sud je jasno detektovao opasnost od gašenja sistema:

"Izvršenje osporenog rješenja moglo bi izazvati ozbiljne posljedice po funkcionisanje već uspostavljenih elektronskih usluga, koje koriste institucije Bosne i Hercegovine, entiteta, jedinice lokalne samouprave, pravosudne institucije, građani i poslovni subjekti, kao i da bi došlo do značajnih finansijskih, operativnih i institucionalnih posljedica koje bi se teško mogle otkloniti."

Sud je dodao da odgađanjem neće biti ugrožen javni interes, jer IDDEEA koristi visokosigurne sisteme. Iz ove državne agencije poručuju da će se do kraja boriti kroz institucije sistema i nastaviti raditi punim kapacitetom:

"IDDEEA će nastaviti odgovorno izvršavati svoje zakonom propisane nadležnosti, osiguravati kontinuitet pružanja elektronskih usluga građanima, institucijama i poslovnim subjektima te nastaviti aktivnosti usmjerene na unapređenje digitalizacije javne uprave, uz puno poštivanje Ustava Bosne i Hercegovine, zakona i najviših standarda zaštite ličnih podataka."

Pravna bitka se nastavlja kroz upravni spor, ali je blokada državnih institucija i digitalnog sistema za sada uspješno zaustavljena, a elektronske usluge ostaju aktivne za sve građane u oba entiteta.

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.