Ni kraljevska krv nije iznad zakona: Najveći pravni skandali britanske monarhije

Vijest o hapšenju Andrewa Mountbatten-Windsora u četvrtak ujutro za mnoge je došla kao iznenađenje. Ipak, historija britanske monarhije pokazuje da sukobi sa zakonom nisu nepoznanica unutar kraljevske porodice. Od građanskog rata i pogubljenja monarha, preko sudskih skandala u viktorijanskoj eri, do saobraćajnih prekršaja i policijskih istraga u modernom dobu – britanska kruna kroz stoljeća nije bila imuna na prekršaje i bezakonje.

U nastavku donosimo pregled najpoznatijih slučajeva u kojima su se članovi dinastije Windsor – i njihovi prethodnici – našli na udaru zakona ili javnih istraga a koje je pripremio britanski Guardian.

Charles I – jedini britanski monarh pogubljen od strane države

Posljednji put kada je jedan član britanske porodice - i to kralj - formalno uhapšen bilo je prije više od 350 godina. Charles I je 1647. godine zarobljen nakon poraza u Engleskom građanskom ratu od parlamentarnih snaga.

Bio je čvrsti zagovornik doktrine “božanskog prava kraljeva”, uvjeren da njegova vlast dolazi direktno od Boga i da ne podliježe parlamentarnom nadzoru. Njegovo odbijanje da prizna autoritet parlamenta, posebno u pitanjima upravljanja i religijskih reformi u Engleskoj i Škotskoj, dovelo je do dubokog političkog i društvenog raskola.

Suđeno mu je za veleizdaju – optužbe koje je odbacio tvrdeći da nijedan sud nema jurisdikciju nad monarhom čija je vlast “bogom dana”. Ipak, proglašen je krivim i 1649. godine odrubljivanjem glave, javno pogubljen. Ostao je upamćen kao jedini britanski monarh kojeg je država formalno pogubila.

Njegove posljednje riječi bile su: “Odlazim iz krune koja je prolazna u krunu koja je neprolazna, gdje nema nemira, nema nemira na svijetu.”

Edward VII – skandal s ilegalnim kockanjem

Najstariji sin kraljice Victorie bio je poznat po reputaciji bonvivana – uživao je u kockanju, piću i društvu žena. Dok je još bio princ od Walesa, našao se u središtu velikog skandala poznatog kao “baccarat afera” iz 1890. godine. Radilo se o ilegalnoj igri kockanja koja se održavala u rezidenciji jednog od najbogatijih ljudi Engleske tog vremena. Tokom partije, jedan od igrača optužen je za varanje. Kada je priča procurila u javnost, optuženi je negirao krivicu i uzvratio tužbom za klevetu protiv ostalih učesnika.

Slučaj je završio pred Visokim sudom, a princ Edward je svjedočio kao ključni svjedok. Skandal je postao nacionalna senzacija i ozbiljno narušio njegov ugled. Bio je posljednji član kraljevske porodice koji je svjedočio u sudnici sve do pojavljivanja princa Harryja u istom sudu 130 godina kasnije.

Princza Anne – serija saobraćajnih prekršaja

Kada je riječ o kraljevskim prekršajima u saobraćaju, princeza Anne godinama je punila naslovnice. Već sa 21 godinom dobila je pismeno upozorenje zbog vožnje brzinom od 150 km na sat na autoputu M1.

Pet godina kasnije, sud u Alfretonu kaznio ju je sa 40 funti zbog vožnje 154 km na sat u zoni ograničenja od 110 km/s u Derbyshireu. No, to nije bio kraj.

Godine 1990. zabranjena joj je vožnja na mjesec dana, uz novčanu kaznu od 150 funti, nakon što je priznala dva prekršaja prekoračenja brzine, pravdajući se da je “kasnila na službenu obavezu”. Godine 2001. kažnjena je sa 400 funti, uz dodatne sudske troškove i pet kaznenih bodova, jer je Bentleyem išla preko 150 km na sat, vjerujući da je policijski automobil iza nje zapravo kraljevska pratnja.

Naredne godine ponovo se našla pred sudom – ovaj put zbog kršenja Zakona o opasnim psima. Njen trogodišnji bull terijer Dotty ugrizao je dvoje djece u Windsor Great Parku. Princeza je priznala krivicu i kažnjena sa 500 funti, uz dodatnu odštetu i sudske troškove.

Prince Philip – saobraćajna nesreća u 97. godini

U januaru 2019. princ Philip, vojvoda od Edinburgha, doživio je saobraćajnu nesreću u blizini imanja Sandringham Estate u Norfolku. Njegov Land Rover se nakon sudara s drugim vozilom prevrnuo. Iako je 97-godišnji princ prošao bez povreda, vozač i suvozač iz drugog automobila završili su u bolnici, ali su ubrzo otpušteni.

Oba vozača bila su podvrgnuta alkotestu i rezultati su bili negativni. Nakon incidenta, Philip je predao vozačku dozvolu, dok je tužilaštvo odlučilo da neće pokretati krivični postupak.

Charles III – ispitivanje u slučaju smrti Diane

Dvadeset godina nakon tragične smrti princeze Diane u saobraćajnoj nesreći u Parizu 1997. godine, otkriveno je da je tadašnji princ Charles bio ispitan kao svjedok tokom istrage. Bivši komesar londonske policije John Stevens 2021. godine je otkrio da je Charles 2005. godine saslušan u okviru trogodišnje istrage. Povod je bila bilješka koju je Diana napisala, a u kojoj je izrazila strah da bi mogla biti ubijena kako bi Charles mogao oženiti bivšu dadilju njihovih sinova, u vrijeme kada su kružile glasine o navodnoj aferi.

Charles nikada nije bio osumnjičen za ubistvo, a Stevens je naveo da tokom istrage nije pronađen nijedan dokaz koji bi upućivao na njegovu umiješanost u Dianinu smrt.

Od pogubljenja kralja u 17. stoljeću do modernih saobraćajnih prekršaja i policijskih ispitivanja, britanska kraljevska porodica kroz historiju se suočavala s pravnim izazovima koji su često potresali javnost.

Iako institucija monarhije simbolizira kontinuitet i tradiciju, historija pokazuje da ni kraljevska krv nije bila imuna na sudnice, istrage i skandale – bilo da je riječ o državnoj izdaji, ilegalnom kockanju, opasnoj vožnji ili javnim spekulacijama koje su obilježile savremenu eru Windsora.

federalna.ba