Gotovo trećina evropskih birača podržava autoritarne ili populističke stranke

Gotovo svaki treći birač u Evropi podržava stranku koja se svrstava među autoritarne ili populističke, pokazuje novo istraživanje provedeno u 31 evropskoj zemlji.

Indeks autoritarnog populizma, koji su objavila dva evropska think tanka, EPICenter i Timbro, pokazuje da je najveći rast podrške posljednjih godina zabilježen u Njemačkoj, Bugarskoj i Norveškoj. S druge strane, u Mađarskoj je podrška značajno opala nakon aprilskih izbora, na kojima je premijer Viktor Orbán pretrpio poraz, prenosi EUobserver.

Ove organizacije analizirale su rezultate parlamentarnih izbora za 260 stranaka u 31 zemlji, počevši od 1946. godine, odnosno od godine u kojoj su prvi put održani slobodni izbori.

Populisti imaju podršku u većem dijelu Evrope

U Bugarskoj, Češkoj, Rumuniji, Italiji i Slovačkoj populističke stranke imaju podršku više od polovine biračkog tijela, dok su u 26 od 31 zemlje obuhvaćene istraživanjem osvojile više od 20 posto glasova.

Malta je izuzetak jer u njenom parlamentu uopće nema takvih opozicionih stranaka.

Nakon Malte, među zemljama s najmanjom podrškom ovim strankama nalaze se Hrvatska, s 10,5 posto, Luksemburg, Velika Britanija i Estonija.

Mađarska je na sedmom mjestu, s podrškom populističkim strankama od 44,3 posto, dok je Slovenija na 11. mjestu, s 41,3 posto.

Tokom 1950-ih i 1960-ih godina oko 10 posto Evropljana glasalo je za autoritarne ili populističke lidere. Od 2000. godine taj udio počeo je rasti, dostigavši gotovo 30 posto 2019. godine.

Ove godine podrška tim strankama iznosi 32,6 posto birača.

Danas stranke izvan političkog mejnstrima imaju svoje predstavnike u 11 od 31 evropske vlade.

Najveći rast podrške u Njemačkoj

Podrška je najviše porasla u Njemačkoj, gdje je Alternativa za Njemačku (AfD) na posljednjim parlamentarnim izborima osvojila više od 20 posto glasova, dok su stranke radikalne ljevice zajedno osvojile 13,8 posto.

Koordinatorica istraživanja u organizaciji EPICenter Emelie Franzén izjavila je za EUobserver da je velika podrška populistima posljedica toga što glavne političke stranke nisu u stanju „adekvatno odgovoriti na izazove našeg vremena“.

Uspjeh populista „rezultat je nedostatka povjerenja u elite“, rekao je ekonomski analitičar Mateusz Michnik iz tog think tanka. Dodao je da su populisti efikasniji u komunikaciji od glavnih političkih stranaka, posebno u kriznim situacijama, poput pandemije COVID-19, migracijskog vala 2015. godine ili ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine.

„Populisti mogu 'zaraziti' druge političke stranke populizmom“, rekao je Mihnik, ocjenjujući da to objašnjava širenje antimigracijskih politika širom kontinenta.

Populističke stranke nisu jedinstvene

Populističke stranke u ovom indeksu, koji je prvi put objavljen 2016. godine, definirane su kao političke grupe u kojima je predstavljanje naroda nasuprot elitama „centralni organizacijski princip njihovog političkog pogleda na svijet“.

Uprkos toj zajedničkoj karakteristici, njihov politički profil daleko je od jedinstvenog, navodi Andreas Johansson Heinö, direktor organizacije Timbro i jedan od autora izvještaja.

„Većina njih je kulturološki konzervativna, dok su u ekonomskom pogledu gotovo podjednako podijeljene između ljevice i desnice. Populističke stranke obuhvaćene istraživanjem uglavnom su euroskeptične, ali samo manjina podržava izlazak iz EU“, kazao je Heinö.

federalna.ba/Beta

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.