Dvostruki standardi - EU optužena da uvozom ruskog tečnog gasa finansira rat u Ukrajini

Evropske vlade optužene su da podstiču rat Vladimira Putina u Ukrajini, nakon što su novi podaci pokazali da je Kremlj prošle godine zaradio procijenjenih 7,2 milijarde eura (6,2 milijarde funti) od izvoza ukapljenog prirodnog gasa (LNG) u Evropsku uniju.

Zabrana najavljena, ali bez stvarnog smanjenja uvoza

Brisel je obećao da će do 2027. zabraniti uvoz ruskog LNG-a – prirodnog gasa koji se hladi na ekstremno niske temperature kako bi se lakše transportovao – ali analiza pokazuje da još nema smanjenja ogromnih količina koje stižu u evropske luke iz ruskog LNG kompleksa na poluotoku Jamal u Sibiru.

Prema podacima organizacije za ljudska prava Urgewald, više od 15 miliona tona LNG-a iz Jamala prevezeno je kroz arktički led do terminala u EU tokom 2025. godine, što je Kremlju donijelo procijenjenih 7,2 milijarde eura.

EU povećala udio u globalnim isporukama 

Iako je Evropa smanjila isporuke ruskog gasa putem gasovoda od početka potpune invazije na Ukrajinu, udio EU u globalnim isporukama LNG-a iz Jamala povećao se prošle godine – četvrte godine rata – na 76,1 posto, u odnosu na 75,4 posto u 2024. godini, navodi se u izvještaju.

Uvoz ruskog LNG-a i dalje je zakonit, a EU je pokazala oklijevanje da zabrani ove isporuke, naročito zbog zavisnosti centralne i istočne Evrope od ovog energenta. Jedna od dvije evropske brodarske kompanije koje se smatraju logističkom okosnicom LNG-a iz Jamala je kompanija Seapeak, sa sjedištem u Ujedinjenom Kraljevstvu.

Ključna uloga evropskih brodarskih kompanija

Najnovija analiza pokazuje da je Seapeak prevezao 37,3 posto LNG-a iz Jamala svojim brodovima, dok je grčka kompanija Dynagas prevezla 34,3 posto. Obje kompanije su kontaktirane radi komentara.

Jedanaest od ukupno 14 specijalizovanih ledolomaca-tankera klase Arc7, koji prevoze LNG iz Jamala, u vlasništvu su kompanija Seapeak i Dynagas. Seapeak je u vlasništvu američke investicione firme Stonepeak.

Uloga Ujedinjenog Kraljevstva i kritike aktivista

Ujedinjeno Kraljevstvo je saopštilo da će ove godine započeti prelazak ka zabrani pružanja pomorskih usluga za brodove koji prevoze ruski LNG.

Sebastian Rötters, aktivista Urgewalda za energiju i sankcije, izjavio je:
„Dok Brisel slavi najnoviji dogovor o postepenom ukidanju ruskog gasa, naše luke i dalje služe kao logistička pluća najvećeg ruskog LNG terminala – Jamala.

U trenutnoj geopolitičkoj situaciji, ne možemo sebi priuštiti još jednu godinu saučesništva. Mi nismo samo kupci, već ključna infrastruktura koja ovaj vodeći projekat održava u životu. Svaki teret koji se istovari u luci EU predstavlja direktan priliv sredstava u ratnu kasu koja finansira pokolj u Ukrajini. Moramo prestati davati kisik ruskim energetskim profitima i odmah zatvoriti jamalsku rupu u sankcijama.”

Zavisnost Jamala od evropskih luka

Rusko postrojenje Jamal zavisi od pristupa lukama u EU i korištenja LNG tankera klase Arc7, koji su izgrađeni posebno za ovaj projekat.

Bez mogućnosti istovara ili ponovnog utovara u evropskim lukama, uključujući belgijski Zeebrugge, brodovi bi morali koristiti znatno duže rute transporta.

Belgija i Francuska među najvećim uvoznicima

Prema Urgewaldu, 58 brodova je tokom 2025. godine stiglo u belgijski terminal, isporučivši 4,2 miliona tona LNG-a. U istom periodu, samo 51 brod stigao je u kineske luke, s isporučenih 3,6 miliona tona.

Ukupno 87 brodova isporučilo je 6,3 miliona tona LNG-a u francuske luke Dunkirk i Montoir tokom 2025. godine, čime je Francuska postala najveći uvoznik. Francuski energetski gigant TotalEnergies ostaje ključni investitor u ruskom projektu Jamal.

Pristup evropskim lukama omogućava ledenim tankerima da se brzo vrate na Arktik po nove količine gasa, umjesto da budu vezani za višesedmična putovanja ka Aziji.

federalna.ba/The Guardian