/* Preload images */ body:after { content: url(../images/close.png) url(../images/loading.gif) url(../images/prev.png) url(../images/next.png); display: none; } .lightboxOverlay { position: absolute; top: 0; left: 0; z-index: 999999; background-color: black; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=80); opacity: 0.8; display: none; } .lightbox { position: absolute; left: 0; width: 100%; z-index: 100000000; text-align: center; line-height: 0; font-weight: normal; } .lightbox .lb-image { display: block; height: auto; max-width: inherit; -webkit-border-radius: 3px; -moz-border-radius: 3px; -ms-border-radius: 3px; -o-border-radius: 3px; border-radius: 3px; border: 5px solid #fff; } .lightbox a img { border: none; } .lb-outerContainer { position: relative; background-color: white; *zoom: 1; width: 250px; height: 250px; margin: 0 auto; -webkit-border-radius: 4px; -moz-border-radius: 4px; -ms-border-radius: 4px; -o-border-radius: 4px; border-radius: 4px; } .lb-outerContainer:after { content: ""; display: table; clear: both; } .lb-container { padding: 0; } .lb-loader { position: absolute; top: 43%; left: 0; height: 25%; width: 100%; text-align: center; line-height: 0; } .lb-cancel { display: block; width: 32px; height: 32px; margin: 0 auto; background: url(../images/loading.gif) no-repeat; } .lb-nav { position: absolute; top: 0; left: 0; height: 100%; width: 100%; z-index: 10; } .lb-container > .nav { left: 0; } .lb-nav a { outline: none; background-image: url(''); } .lb-prev, .lb-next { height: 100%; cursor: pointer; display: block; } .lb-nav a.lb-prev { width: 34%; left: 0; float: left; background: url(../images/prev.png) left 48% no-repeat; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=0); opacity: 0; -webkit-transition: opacity 0.6s; -moz-transition: opacity 0.6s; -o-transition: opacity 0.6s; transition: opacity 0.6s; } .lb-nav a.lb-prev:hover { filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=100); opacity: 1; } .lb-nav a.lb-next { width: 64%; right: 0; float: right; background: url(../images/next.png) right 48% no-repeat; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=0); opacity: 0; -webkit-transition: opacity 0.6s; -moz-transition: opacity 0.6s; -o-transition: opacity 0.6s; transition: opacity 0.6s; } .lb-nav a.lb-next:hover { filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=100); opacity: 1; } .lb-dataContainer { margin: 0 auto; padding-top: 15px; *zoom: 1; width: 100%; -moz-border-radius-bottomleft: 4px; -webkit-border-bottom-left-radius: 4px; border-bottom-left-radius: 4px; -moz-border-radius-bottomright: 4px; -webkit-border-bottom-right-radius: 4px; border-bottom-right-radius: 4px; } .lb-dataContainer:after { content: ""; display: table; clear: both; } .lb-data { padding: 0 4px; color: #ccc; } .lb-data .lb-details { width: 85%; float: left; text-align: left; line-height: 1.1em; } .lb-data .lb-caption { font-size: 12px; font-family: Tahoma, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-weight: bold; line-height: 18px; } .lb-data .lb-number { display: block; clear: left; padding-top: 10px; padding-bottom: 1em; font-size: 12px; font-family: Tahoma, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; color: #999999; } .lb-data .lb-close { display: block; float: right; width: 30px; height: 30px; background: url(../images/close.png) top right no-repeat; text-align: right; outline: none; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=70); opacity: 0.7; -webkit-transition: opacity 0.2s; -moz-transition: opacity 0.2s; -o-transition: opacity 0.2s; transition: opacity 0.2s; } .lb-data .lb-close:hover { cursor: pointer; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=100); opacity: 1; }  >
Forma za resetovanje korisničke šifre:
Korisničko ime:
E-mail adresa:
> Kultura > Književnost
Dugo skrivena Kafkina djela blizu otkrivanja
Objavljeno: 17.04.2019 11:39
Posljednja izmjena: 17.04.2019 11:40
Foto: AP

Dugo skriveni neobjavljeni radovi Franza Kafke uskoro bi mogli da budu objavljeni poslije decenijske sudske borbe oko njegovog literarnog naslijeđa, borbe koja je često upoređivana s njegovim nadrealnim pričama.

Okružni sud u Cirihu je podržao prošlonedjeljne odluke izraelskih sudova i presudio da nekoliko sefova u tom švajcarskom gradu može biti otvoreno i njihov sadržaj poslat u izraelsku Narodnu biblioteku.

Radi se o papirima koji bi mogli da bace novo svjetlo na jednu od najmračnijih figura književnosti, Franza Kafku, češkog Jevrejina iz Praga koji je govorio njemački i na čije kulturno naslijeđe prava polažu i Izrael i Njemačka i žestoko se spore oko toga.

Iako se ne zna tačno šta se nalazi u sefovima, eksperti smatraju da bi tu mogli biti završeci nekih od Kafkinih značajnijih djela, od kojih su mnoga poslije njegove smrti objavljena nedovršena.

Izraelski Vrhovni sud je već jednoj izraelskoj porodici oduzeo kolekciju Kafkinih rukopisa, skrivenih u izraelskim bankama i jednom prljavom stanu u Tel Avivu. Sada, odlukom švajcarskog suda, poslije višegodišnjih pravnih bitaka oko vlasničkih prava, na jednom mjestu bi mogla biti skupljena sva Kafkina poznata djela.

Takvu sagu je vrlo lako mogao napisati i sam Kafka, čije ime je postalo sinonim za apsurdne situacije s netransparentnim sudskim procesima. Pisac je bio poznat po pričama o običnim ljudima koje bi smrvile misteriozne vlasti. U poznatom romanu "Proces", bankarski službenik prolazi kroz mučni sudski postupak a mu nikada nije rečeno za šta je optužen.

"Apsurd tih suđenja je što su se vodila oko nasljedstva za koje niko ne zna tačno šta sadrži. Nadamo se da će na ta pitanja najzad biti odgovoreno. Pravni proces se možda završava ali pitanja kojoj kulturi pripadaju Kafka i njegovo naslijeđe će biti s nama još dugo", rekao je naučnik Benjamin Balint.

Kafka je malo prije smrti od tuberkuloze 1924. svoja djela ostavio dugogodišnjem prijatelju, uredniku i izdavaču Maxu Brodu, naloživši mu da ih spali nepročitana.

Brod mu nije ispunio želju i objavio najveći dio onoga što je dobio, uključujući romane "Proces", "Tvrđava" i "Amerika". Ta djela su do tada malo poznatog Kafku posthumno učinila jednim od najčuvenijih i najuticajnijih pisaca 20. vijeka.

Međutim, Brod, koji je prokrijumčario neke rukopise kada je 1938. pred nacistima pobjegao na teritoriju današnjeg Izraela, nije objavio sve. Kada je 1968. umro, svojoj sekretarici Esther Hoffe je ostavio da se stara o njegovom nasljedstvu i naložio joj da Kafkine rukopise preda univerzitetu.

Hoffe je, umjesto toga, naredne četiri decenije rukopise držala skrivene a neke od njih je prodala za velike sume novca. Na primjer, originalni rukopis "Procesa" je 1988. prodat na aukciji u Londonu za 1,8 miliona dolara. Kupac je bila Njemačka književna arhiva u Marbachu.

Kada je Hoffe 2008. umrla u 101. godini kolekciju su naslijedile njene dvije kćerke, koje su kao i ona preživjele Holokaust. One su Broda doživljavale kao oca a njegovu arhivu kao nasljedstvo koje im pripada. Pošto su i njih dvije u međuvremenu preminule, borbu za arhivu su nastavile kćerke jedne od njih.

Njihov advokat je odluku ciriškog suda nazvao nastavkom procesa u kom se "prava individualne svojine gaze bez ikakvog pravnog opravdanja" a zapljenu imovine označio "prvostepenom pljačkom".

Izraelska Narodna biblioteka polaže pravo na Kafkine rukopise kao na "kulturna dobra" koja pripadaju jevrejskom narodu. Kafka je pred kraj života razmišljao o odlasku iz Praga i preseljenju na teritoriju današnjeg Izraela. Hebrejski je učio od jednog stanovnika Jerusalima, koji je kasnije svesku s rječnikom svog učenika donirao biblioteci. Drugi naučnici dovode u pitanje izraelsko prisvajanje Kafke, obrazlažući to njegovim dvoumljenjem oko vlastitog judaizma. Njemačka književna arhiva je stala na stranu nasljednica Esther Hoffe i pokušavala da kupi kolekciju, tvrdeći da djela pisana na njemačkom treba da budu u Njemačkoj.

Međutim, Benjamin Balint je upozorio da sadržaj skrivene arhive možda ne ispuni očekivanja.

"Malo je vjerovatno da ćemo tu otkriti nepoznato remek-djelo, ali te stvari su ipak vrijedne. Ima nešto od Kafkine aure u cijeloj ovoj stvari", naveo je on.

federalna.ba/Beta

Najčitanije
Najnovije
Vrh