/* Preload images */ body:after { content: url(../images/close.png) url(../images/loading.gif) url(../images/prev.png) url(../images/next.png); display: none; } .lightboxOverlay { position: absolute; top: 0; left: 0; z-index: 999999; background-color: black; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=80); opacity: 0.8; display: none; } .lightbox { position: absolute; left: 0; width: 100%; z-index: 100000000; text-align: center; line-height: 0; font-weight: normal; } .lightbox .lb-image { display: block; height: auto; max-width: inherit; -webkit-border-radius: 3px; -moz-border-radius: 3px; -ms-border-radius: 3px; -o-border-radius: 3px; border-radius: 3px; border: 5px solid #fff; } .lightbox a img { border: none; } .lb-outerContainer { position: relative; background-color: white; *zoom: 1; width: 250px; height: 250px; margin: 0 auto; -webkit-border-radius: 4px; -moz-border-radius: 4px; -ms-border-radius: 4px; -o-border-radius: 4px; border-radius: 4px; } .lb-outerContainer:after { content: ""; display: table; clear: both; } .lb-container { padding: 0; } .lb-loader { position: absolute; top: 43%; left: 0; height: 25%; width: 100%; text-align: center; line-height: 0; } .lb-cancel { display: block; width: 32px; height: 32px; margin: 0 auto; background: url(../images/loading.gif) no-repeat; } .lb-nav { position: absolute; top: 0; left: 0; height: 100%; width: 100%; z-index: 10; } .lb-container > .nav { left: 0; } .lb-nav a { outline: none; background-image: url(''); } .lb-prev, .lb-next { height: 100%; cursor: pointer; display: block; } .lb-nav a.lb-prev { width: 34%; left: 0; float: left; background: url(../images/prev.png) left 48% no-repeat; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=0); opacity: 0; -webkit-transition: opacity 0.6s; -moz-transition: opacity 0.6s; -o-transition: opacity 0.6s; transition: opacity 0.6s; } .lb-nav a.lb-prev:hover { filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=100); opacity: 1; } .lb-nav a.lb-next { width: 64%; right: 0; float: right; background: url(../images/next.png) right 48% no-repeat; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=0); opacity: 0; -webkit-transition: opacity 0.6s; -moz-transition: opacity 0.6s; -o-transition: opacity 0.6s; transition: opacity 0.6s; } .lb-nav a.lb-next:hover { filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=100); opacity: 1; } .lb-dataContainer { margin: 0 auto; padding-top: 15px; *zoom: 1; width: 100%; -moz-border-radius-bottomleft: 4px; -webkit-border-bottom-left-radius: 4px; border-bottom-left-radius: 4px; -moz-border-radius-bottomright: 4px; -webkit-border-bottom-right-radius: 4px; border-bottom-right-radius: 4px; } .lb-dataContainer:after { content: ""; display: table; clear: both; } .lb-data { padding: 0 4px; color: #ccc; } .lb-data .lb-details { width: 85%; float: left; text-align: left; line-height: 1.1em; } .lb-data .lb-caption { font-size: 12px; font-family: Tahoma, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-weight: bold; line-height: 18px; } .lb-data .lb-number { display: block; clear: left; padding-top: 10px; padding-bottom: 1em; font-size: 12px; font-family: Tahoma, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; color: #999999; } .lb-data .lb-close { display: block; float: right; width: 30px; height: 30px; background: url(../images/close.png) top right no-repeat; text-align: right; outline: none; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=70); opacity: 0.7; -webkit-transition: opacity 0.2s; -moz-transition: opacity 0.2s; -o-transition: opacity 0.2s; transition: opacity 0.2s; } .lb-data .lb-close:hover { cursor: pointer; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.Alpha(Opacity=100); opacity: 1; }  >
Forma za resetovanje korisničke šifre:
Korisničko ime:
E-mail adresa:
> Godina se sastojala od 10 mjeseci i bila je kraća za 61 dan
Rimski kalendar ili Kako su Rimljani računali vrijeme?
Objavljeno: 29.03.2016 09:52
Posljednja izmjena: 29.03.2016 10:17
Izvor: Wikimedia Commons

Prvi rimski kalendar

Prema rimskoj tradiciji stvaranje prvobitnog rimskog kalendara pripisuje se Romulu, prvom kralju Rima i smješta se u period oko 753 pr.n.e. Kalendarska godina sastojala se od 10 mjeseci, a prvi mjesec je bio Mart (Martius). Šest mjeseci je imalo po 30 dana, dok su preostala četiri mjeseca imala po 31 dan. Zanimljivo je da zimski period nije bio podijeljen na mjesece. Vrijeme tokom zime nije bilo obuhvaćeno kalendarom pa je on bio kraći za 61 dan, odnosno, godina je trajala samo 304 dana.

1. Martius – 31 dan

2. Aprilis – 30 dana

3. Maius – 31 dana

4. Iunius – 30 dana

5. Quintilis – 31 dan

6. Sextilis – 30 dana

7. September – 30 dana

8. October – 31 dan

9. November – 30 dana

10. December – 30 dana

Kalende, None i Ide

Za razliku od Julianskog i Gregorijanskog kalendara, rimski kalendar bio je lunarni, odnosno zasnovan na mjesečevim mijenama. Mjesec nije bio podijeljen na sedmice već su postojala tri značajna dana u odnosu na koje su označavani svi ostali dani. Ova tri dana nazivani su Kalende, None i Ide.

Kalende označavaju početak svakog novog mjeseca odnosno njegov prvi dan. Smatra se da je to prvobitno bio dan mladog mjeseca (mladina).

None su bile 5. ili 7. dan, zavisno od mjeseca, jer su bile 8. dana pre Ida.
Ide su padale na 15. dan mjeseca marta, maja, jula i oktobra te 13. dana svih ostalih mjeseci. Smatra se da je to prvobitno bio dan punog mjeseca (uštapa).

Ostali dani u mjesecu nisu bili imenovani, već su identifikovani po tome koliko dana su pre Kalendi, Nona ili Ida. Ono što dodatno komplikuje ovaj sistem računanja u odnosu na današnji jeste to što je bio inkluzivan, odnosno Rimljani su brojali dan u kome se nalaze kao i dan događaja u odnosu na koji računaju. Na taj način 2. april bi bio četiri dana prije 5. aprila a ne tri dana prije.

Pri zapisivanju dana Rimljani su koristili skraćenice Kal. – KalendeId. – IdeNon. – Nonea.d. – ante diem = dana preprid. – pridie = jedan dan pre itd.

Npr. 1. septembar je pisan kao Kal. Sept. = Septembarske Kalende
2. septembar kao a.d. IV Non. Sept = 4 dana prije septembarskih Nona
5. septembar kao Non. Sept = Septembarske None
6. septembar kao a.d. VIII Id. Sept = osam dana prije septembarskih Ida
13. septembar kao Id. Sept = Septembarske Ide
14. septembar kao a.d. XVII Kal. Oct. = 17 dana prije oktobarskih Kalendi
itd.

Nastanak januara i februara

Kralj Numa Pompilije reformisao je kalendar oko 700 g.p.n.e tako što je skratio 30-dnevne mjesece na 29 dana i dodao dva nova mjeseca Ianuarius (29 dana) i Februarius (28 dana) na kraj kalendara, čime je kalendarska godina produžena na 355 dana. Dodavanjem januara i februara imena nekih mjeseci više se nisu poklapala sa svojim mjestom u kalendaru – septembar, oktobar, novembar i decembar više nisu bili sedmi (lat. septem), osmi (lat. octo), deveti (lat. novem) i deseti (lat. decem) mjesec kalendara iako je njihovo ime na to ukazivalo.

mjesec Quintilis preimenovan je u juli u čast Julija Cezara 44 godine p.n.e, dok je mjesec Sextilis dobio ime august u slavu imperatora Augusta 8. godine p.n.e.

Kako bi godina ostala približno u skladu sa solarnom godinom povremeno je umetan prestupni mjesec, tzv. Mensis Intercalaris. On je imao 27 dana, a dodavan je februaru, koji je pri tom bio skraćivan na 23 ili 24 dana. Tako bi nastala godina dužine 377 ili 378 dana. Odluka o umetanju ovog mjeseca je pripadala pontifex maximus-u, što se događalo približno svake druge godine. Položaj pontifeks maksimusa nije podrazumijevao puno radno vreme; zauzimao ga je pripadnik rimske elite, koji je skoro neizbježno bio uključen u mahinacije rimske politike. Pošto je rimska kalendarska godina definisala trajanje mandata izabranog magistrata, pontifeks maksimus bi imao razloga da produži godinu u kojoj su on ili njegovi saveznici na vlasti, ili da ne produži godinu u kojoj položaje drže njegovi politički protivnici .

Julijanski kalendar

Komplikovani rimski kalendar, također poznat i kao “pred-julijanski”, korišćen je sve do vremena Julija Cezara. U vrijeme njegove vladavine, tačnije 45. godine p.n.e., u upotrebu ulazi reformisani kalendar, danas poznat kao Julijanski. Glavni razlog reforme bilo je uspostavljenje trajnjog rešenja kojim bi se kalendarska godina uskladila sa solarnom i bez ljudske intervencije.

 

Julijanski mjeseci su formirani dodavanjem deset dana regularnoj pred-julijanskoj rimskoj godini od 355 dana, čime je stvorena redovna julijanska godina od 365 dana: po dva dana su dobili Ianuarius, Sextilis (Augustus) i December, a jedan dodatni dan su dobili Aprilis, Iunius, September i November, čime su uspostavljene i danas važeće dužine mjeseci.

federalna.ba/Arheološki portal Arhantis

Najčitanije
Najnovije
Vrh